Ajurweda – tradycyjna medycyna Indii

Ajurweda to tradycyjna medycyna indyjska, praktykowana od tysięcy lat. Najstarsze indyjskie traktaty medyczne pochodzą z VI wieku p.n.e. Stanowi oryginalny wytwór kultury indyjskiej, który powstał jako zespół komentarzy do świętych ksiąg hinduizmu (podobnie jak darśana – filozofia indyjska, hatha-joga – system ćwiczeń fizycznych i oddechowych, czy Kamasutra – indyjska sztuka kochania). Na Zachodzie ajurweda traktowana jest jako gałąź medycyny alternatywnej, w Indiach jednak praktykowana jest przez profesjonalnych medyków i cieszy się wsparciem rządu oraz instytucji naukowych. 

Głównie założenia kosmologiczne i filozoficzne ajurwedy

Ajurweda traktuje organizm jako całość, która pozostaje przy tym w subtelnych związkach ze światem zewnętrznym – pogląd ten określa się jako holizm. Nie są to tylko związki o charakterze fizycznym i naturalnym, ale także relacje duchowe. W naturze istnieje pięć żywiołów, podstawowych elementów – źródłem chorób jest według medycyny indyjskiej zaburzenie naturalnej równowagi między żywiołami. Największe znaczenie dla ludzkiego zdrowia ma prawidłowy przepływ prany, energii związanej z oddychaniem. W ajurwedzie obecne są więc szeroko zaczerpnięte z jogi ćwiczenia oddechowe (prana-jama).

Poza ciałem fizycznym medycyna indyjska wyróżnia także ciała subtelne (astralne), ściślej związane ze światem duchowym. Także one są podatne na choroby. Przez ciało fizyczne i ciała subtelne przenika złożona sieć miejsc koncentracji energii (czakry) i łączących je kanałów energetycznych (nadi). Do głównych zadań tradycyjnego lekarza indyjskiego należy diagnoza blokad w przepływie energii oraz pomoc w odblokowaniu nadi i czakr. Służą temu np. rozgrzewające oleje roślinne (ajurwedyjska terapia olejami to snehana).

Ajurweda jako forma naturoterapii

W Polsce i innych krajach europejskich ajurweda popularna jest nie tylko jako całościowy system wiedzy medycznej. Większe znaczenie mają jej poszczególne elementy, zwłaszcza o charakterze naturoterapeutycznym. Ajurweda wykształciła jednak także techniki medyczne zbliżone do naukowej medycyny europejskiej, w tym nawet proste operacje i zabiegi chirurgiczne.

Wszystkim znana jest zwłaszcza indyjska aromaterapia, opierająca się na bogactwie przypraw, ziół i olejków zapachowych występujących w Indiach. Aromaterapię łączy się często z masażem indyjskim, który także stanowi ważną gałąź ajurwedy. Celem masażu ajurwedyjskiego jest odblokowanie czakr i łączących je nadi, kanałów energetycznych. Masaż w ajurwedzie jest więc techniką relaksacyjną i leczniczą zbliżoną do hatha-jogi: może zastąpić obecne w niej ćwiczenia fizyczne określane jako asany. Szczególnie popularny i niezwykle przyjemny jest masaż abhjanga, w którym wykorzystuje się ciepły olej sezamowy.

Wielkie znaczenie ma w ajurwedzie ziołolecznictwo. W Indiach stosuje się oczywiście zioła i przyprawy nieznane w Polsce, mogące uzupełnić tradycyjne europejskie zioła lecznicze. Charakterystyczne jest przy tym szerokie zastosowanie owoców i przypraw, takich jak cynamon i kardamon. W porównaniu z europejską medycyną naturalną ajurweda o wiele częściej stosuje minerały – lecznicza moc minerałów to rasa szastra. Praktyka spożywania sproszkowanych substancji mineralnych wiąże się z wykształconymi w Indiach formami alchemii. W ajurwedzie obecne jest także przekonanie o leczniczej właściwości kamieni szlachetnych i ozdobnych – już od starożytności Indie stanowiły główne miejsce pozyskiwania diamentów, pereł, szafirów, szmaragdów, rubinów i wielu kamieni półszlachetnych.

Flower obraz autorstwa freepik - www.freepik.com